Wśród obywateli przedwojennej Polski Żydzi stanowili ok. 10% społeczeństwa, będąc w chwili wybuchu wojny blisko trzymilionową społecznością. Lata zagłady 1939-1945 spowodowały, że przeżyła jedynie garstka, stanowiąc według różnych szacunków od 250 do 350 tysięcy osób, ocalonych głównie w ZSRR. Wielu spośród nich zdecydowało się natychmiast wyjechać z ziemi kryjącej prochy najbliższych, ale większość postanowiła podjąć próbę odbudowy życia żydowskiego w Polsce, która wydawała się krajem przyjaznym i otwartym na przybyszów. Od początku zasiedlali tereny tzw. Ziem Odzyskanych, głównie Dolny i Górny Śląsk oraz Pomorze Zachodnie (tu przede wszystkim Szczecin), gdzie tworzyli zwarte i barwne skupiska, wyraźnie odróżniające się od reszty społeczeństwa, nie stroniąc jednak od Polski i polskości.

I choć od drugiej połowy lat czterdziestych panowała tendencja wyjazdowa na Zachód (i następnie do Izraela), potęgowana z jednej strony strachem o swoje bezpieczeństwo (tzw. „pogrom kielecki” nie był odosobnionym przypadkiem), a z drugiej brakiem zgody na postępującą stalinizację kraju; od połowy lat pięćdziesiątych w ramach repatriacji z ZSRR przybywali nowi żydowscy obywatele przedwojennej RP wraz z rodzinami. Wprawdzie wielu wyjechało „nazajutrz” po przyjeździe, wielu zostało i aktywnie włączyło się w żydowskie społeczeństwo Ludowej Ojczyzny. Kres złudzeniom przyniósł marzec 1968 r. wraz z „antysyjonistyczną nagonką”, a w efekcie wyjazdem większości idealistów, którzy zrozumieli, że nie ma tutaj dla nich miejsca.

Narodowy Spis Powszechny 2002 r. wykazał, że do narodowości żydowskiej przyznało się zaledwie ok. tysiąca osób. Wprawdzie dane szacunkowe mówią, że może to być społeczność cztero–, pięciokrotnie większa, nie zmienia to faktu, że dzisiejsza mniejszość żydowska stanowi promil społeczeństwa polskiego. Historia mniejszości i próba znalezienia odpowiedzi na pytanie o jej dalszą przyszłość stanowić będzie przesłanie spotkania.

mgr Andrzej Szczepański - absolwent politologii (specjalność: międzynarodowe stosunki polityczne) na Wydziale Nauk społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant UWr, nauczyciel akademicki (UWr),
dziennikarz.

10 listopada 2010 r. godz. 18.00

Ośrodek Kultury Ukraińskiej w Szczecinie, ul. Mickiewicza 45.

Wstęp wolny