Jedną z konsekwencji II wojny światowej były niespotykane nigdy wcześniej w historii masowe migracje ludności, zarówno „naturalne” (dobrowolne), jak i narzucone całym społecznościom. Taki też charakter przybrały akcje wysiedleńcze z terytorium nowej Polski, gdzie politykę „ani jednego Niemca” realizowano aż do przemian ustrojowych zapoczątkowanych w 1989 roku. „Spontaniczne” i zakrojone na szeroką skalę wysiedlenia rozpoczęto w 1946 r. (choć bywały także już  rok wcześniej), ale wraz ze zmianą kursu władz wobec pozostających w Polsce Niemców; osłabły obejmując coraz mniejszą liczbę wywożonych (proceder zakończono w 1950 r.). Jednak wraz z upływem lat (i kolejnych umów polsko-niemieckich o charakterze politycznym i nierzadko ekonomicznym) umożliwiano osobom pochodzenia niemieckiego wyjazdy za zachodnią granicę w ramach tzw. „akcji łączenia rodzin”. Co ciekawe, już od lat sześćdziesiątych XX wieku wśród opuszczających Polską Rzeczpospolitą Ludową dominowali przedstawiciele ludności autochtonicznej (m.in. Ślązacy, Warmiacy i Mazurzy), którzy rozczarowani polityką państwa polskiego wobec nich (traktowanie jako podejrzany „kryptoniemiecki” element) wybierali dostatnie życie w Republice Federalnej Niemiec (zgodnie z art. 116 konstytucji RFN posiadali przecież obywatelstwo tego kraju).

Szacuje się, że na tzw. Ziemiach Odzyskanych bezpośrednio po zakończeniu wojny przebywało ok. 4 milionów Niemców, z czego blisko 2,5 miliona do 1950 r. zostało wysiedlonych w zorganizowanych transportach do obu państw niemieckich (do tej liczby należy jeszcze dodać trudną do oszacowania społeczność „nielegalnych emigrantów”). Dane RFN mówią ponadto, że od 1950 do 1990 r. przyjechało tu ponad 1,5 miliona osób. W tym kontekście tym bardziej zaskakują informacje o „ujawnieniu się” w Polsce początku lat dziewięćdziesiątych kilkusettysięcznej, „nieistniejącej” mniejszości niemieckiej.

mgr Andrzej Szczepański – absolwent politologii (specjalność: międzynarodowe stosunki polityczne) na Wydziale Nauk społecznych Uniwersytetu Wrocławskiego, doktorant UWr, nauczyciel akademicki (UWr, PWSZ im. Witelona w Legnicy), dziennikarz.

14 kwietnia 2010 r. godz. 18.00

Ośrodek Kultury Ukraińskiej w Szczecinie, ul. Mickiewicza 45.

Wstęp wolny