W pierwszych latach powojennych Szczecin stał się jednym ze znaczących miejsc związanych z migracjami ludności żydowskiej. Większość przybyła do miasta w pierwszej połowie 1946 roku wraz z transportami przesiedleńców z ZSRR. W czerwcu tego roku notowano najwyższą liczbę ludności żydowskiej w dziejach miasta – 30 951 osób. Stan ten jednak był krótkotrwały. Pod koniec 1946 roku w Szczecinie notowano 15 849 osób narodowości żydowskiej,  w czerwcu 1949 - 6 943 osoby. Zmiany powodowane były emigracją – zarówno legalną jak i nielegalną. Było to możliwe dzięki początkowo nieuregulowanej sytuacji granicznej sprzyjającej działaniu polskich i radzieckich przemytników.  Do nielegalnych przerzutów wykorzystywano m.in. transporty z wysiedlaną ludnością niemiecka do której dołączano Żydów z fałszywymi dokumentami. 

Główną organizacja koordynującą życie żydowskie był Wojewódzki Komitet Żydów Polskich w Polsce.  Został on powołany do życia 24 lutego 1946 roku. WKŻ składał się z kilkunastu wydziałów obejmujących różne dziedziny życia społeczności żydowskiej, m.in. opiekę społeczną, kwestie gospodarcze, kulturalne, szkolnictwo, bezpieczeństwo). W środowisku żydowskim lat czterdziestych działały partie polityczne takie jak Polska Partia Robotnicza, Bund, Haszomer Hacair, Poalej Syjon Lewica i Poalej Syjon C S, Hitachdut,  Ichud i Mizrachi. Prezentowały one pełen wachlarz poglądów politycznych od komunistycznych poprzez socjalistyczne i  syjonistyczne po religijne. Żydowskie życie  cechowało się znaczną liczbą różnego rodzaju organizacji i instytucji. W Szczecinie istniała kongregacja religijna z salami modlitw, mykwą (łaźnia rytualną) i sklepami z koszerną żywnością. Funkcjonowało Towarzystwo Ochrony Zdrowia z wyspecjalizowanymi agendami. Prężnie działał  Żydowski Klub Sportowy. Wychodziło czasopismo „Tygodnik Informacyjny. Popularyzacją kultury i sztuki zajmowało się Żydowskie Towarzystwo Kultury. Dzieci i młodzież mogły uczęszczać do szkół żydowskich (podległych WKŻP lub partiom syjonistycznym). Kasa dla produktywizacji ludności żydowskiej stanowiła obok Jointu, amerykańskiej organizacji charytatywnej, zaplecze finansowe dla nowo powstających żydowskich spółdzielni pracy. Zmiany w sytuacji politycznej, jakie nabrały na znaczeniu na przełomie lat czterdziestych i pięćdziesiątych spowodowały likwidacje większości przejawów żydowskiego życia. Na „ulicy żydowskiej” pozostało Towarzystwo Społeczno-Kulturalne Żydów w Polsce (powstałe z połączenia komitetu żydowskiego i Żydowskiego Towarzystwa Kultury) i  kongregacja wyznaniowa. Szkołę podległą WKŻP upaństwowiono zachowując język żydowski. 

TSKŻ było organizacją świecką. Organizowało kursy i odczyty, kolportaż prasy i wydawnictw żydowskich, przy jego klubie funkcjonowały zespoły amatorskie. Na skutek kolejnych dwóch fal migracji z lat 1956-1958 i 1968-1969 liczba Żydów uległa znacznemu zmniejszeniu, co wpływało  na zakres i formy pracy stowarzyszenia i całego środowiska. 

Wraz ze zmianami w polityce narodowościowej po 1989 roku dla społeczności żydowskiej pojawiły się nowe możliwości, jedną z nich było rozszerzenie oferty organizacyjnej. Nową tendencją w pracy stało się otwarcie na zewnątrz. Do lat dziewięćdziesiątych organizowane imprezy były przeznaczone tylko dla członków TSKŻ. Później wiele imprez było skierowanych do szeroko rozumianej społeczności Szczecina. Przykładowo taką ofertę stanowił  prowadzony w latach 1998-1999 kurs języka hebrajskiego. Podejmowano działania popularyzujące wiedzę o społeczności żydowskiej na Pomorzu i w Polsce. Klub stał się otwarty dla osób zainteresowanych problematyką żydowską, regułą  stały  się  wizyty młodzieży szkolnej i studenckiej  oraz wspólne dyskusje. Kilkakrotnie współuczestniczono w kolejnych edycjach konkursu „Historia i kultura Żydów w Polsce”.  Autorskim osiągnięciem było zorganizowanie przez Oddział TSKŻ w Szczecinie   seminarium „In den Buch fun Gedank”,  poświęconego kulturze i historii Żydów na Pomorzu Zachodnim. Głównym adresatem seminarium byli nauczyciele i młodzież szczecińskich szkół.  Zorganizowano wystawę zachowanych fotografii i dokumentów związanych z przemianami żydowskiego życia na Pomorzu Zachodnim. Kwestie ukazania wkładu Żydów w dzieje Pomorza stanowiły jeden z ważniejszych kierunków zainteresowań Oddziału. Uczestniczono w imprezach upamiętniających żydowskie ślady na Pomorzu Zachodnim. Organizowano cykliczne spotkania, na których prezentowano wyniki badań nad społecznością żydowską na tym terenie. Przygotowano kilka wystaw obrazujących działania instytucji i organizacji żydowskich na Pomorzu Zachodnim. Staraniem Oddziału opublikowano także monografie książkowe ukazujące  żydowskie losy na Pomorzu Zachodnim. Szczecińscy Żydzi byli kilkakrotnie prezentowani w mediach, m.in. w telewizyjnym cyklu „Pomerania Ethnica” oraz w  reportażach  „Szalom Niebuszewo” (1996, reż Stanisław Kuźnik) i  „Odloty są cenne” (2003, reż. Grzegorz Fedorowski).

W latach 2003, 2007 i 2010 dzięki szczecińskim działaczom TSKŻ doszło do  bezprecedensowego wydarzenia w powojennej historii społeczności żydowskiej w Polsce  - spotkania „Mini Reunion 68”, będące zlotem dawnych żydowskich mieszkańców Szczecina, którzy opuścili miasto w kolejnych falach emigracji.
 

opracował: prof. dr hab. Janusz Mieczkowski